Geplaatst op 3 Reacties

Wijnland Nederland: wijn door innovatie en klimaatverandering

Nederlandse wijn Gelderland johanniter wijngaard Ludique

Wijn door innovatie en klimaatverandering

In Nederland drinken we gemiddeld 25 liter wijn per persoon. Eén procent van deze wijn komt uit Nederland, dat zijn twee wijnglazen per persoon. Wijn uit Nederland wordt steeds bekender. Dat is helemaal terecht, want Nederlandse wijn is van hoge kwaliteit. Het aantal flessen dat we maken is nog niet zo groot: gemiddeld 1.000.000. Dat is wat een grote wijngaard in Frankrijk maakt. Maar de Nederlandse wijn neemt toe in kwaliteit en kwantiteit  door de klimaatverandering.

Vroeger was Nederland te koud voor wijnbouw. Door de klimaatverandering en de verbeterde druiven is wijnbouw tegenwoordig mogelijk. Het belangrijkste is de toegenomen ervaring van Nederlandse wijnbouwers. Voorheen waren wijnboeren vooral hobbyisten die kleine oplages maakten. Door de professionalisering is er meer aandacht gekomen voor het maakproces van de wijn. Veel Nederlandse wijnboeren experimenteren met druiven, grond, hun wijngaard en het echte maakproces. De wijnboeren gingen de uitdaging aan en dat pakte goed voor hen uit.

De Nederlandse druiven

Nederlandse wijn Gelderland johanniter wijngaard LudiqueNederlandse wijn komt soms overeen met Duitse wijn. In Nederland worden druiven gebruikt die ook in Duitsland voorkomen. Twee derde van de wijn uit ons land is witte wijn en wordt gemaakt van voornamelijk johanniter, riesling en solaris. Ook zijn de auxerrois, müller thurgau (rivaner), acolon, dornfelder, helios en pinot gris aangeplant. Deze druiven worden gebruikt voor reguliere witte wijnen, mousserende Nederlandse wijn en dessertwijnen. De Nederlandse rode wijnen worden gemaakt van de cabernet cortis, cabernet cantor, regent of pinotin. Van deze druiven worden reguliere rode wijnen gemaakt. De lijst met alle toegestane druiven in Nederland vind je op de website van de RVO. De druiven in Nederland moeten vroeg rijp zijn omdat de winter hier vroeger invalt, in vergelijking met de winters in de typische wijnlanden. Ook moeten de druiven bestand zijn tegen ziektes zoals meeldauw, een schimmel.

Wijnbouw in Nederland

Al in de tijd van de Romeinen werd er in Nederland wijn verbouwd. Er is een beschrijving van wijngaarden in de buurt van Maastricht. Tot halverwege de 16de eeuw werd er in Limburg aan wijnbouw gedaan. Deze nam echter ook rond deze periode af vanwege een kleine ijstijd. Napoleon Bonaparte ging omstreeks 1800 hoge belastingen heffen op niet-Franse wijnen. Hij wilde dat er in zijn Frankrijk enkel nog Franse wijnen werden gedronken. Een groot deel van de wijngaarden in België en Nederland liet hij rooien. Tot vlak na de Tweede Wereldoorlog werd er in Limburg aan commerciële wijnbouw gedaan. Ook vandaag de dag is Limburg een belangrijke provincie voor wijnbouw. In de jaren zeventig is de Apostelhoeve als één van de eerste in het zuiden van Limburg wijn gaan produceren.

Andere provincies waar op grotere schaal druiven worden verbouwd zijn Gelderland, Zeeland, Brabant en Overijssel. In Nederland zijn er al een aantal keurmerken voor wijnen uitgebracht. De beschermde oorsprongsbenaming (BOB) of beschermde geografische aanduiding (BGA) worden door de RVO verstrekt. Voor een BOB moeten de druiven uit het specifieke gebied komen en moet er sprake zijn van bijzondere eigenschappen over het gebied. De beschermde wijngebieden in Limburg zijn:

  • Maasvallei Limburg 
  • Mergelland
  • Vijlen

In de provincie Gelderland:

  • Oolde (gemeente Lochem)

In de provincie Overijssel:

  • Ambt Delden. De drie toegestane druiven in Ambt Delden zijn: johanitter, solaris en sauvignon gris voor witte wijn en pinotin en regent voor rode wijn. De bodem in Ambt Delden is uniek en bestaat uit zand en leem. De bodem én de late oogst zijn uniek en geeft Ambt Delden een BOB-status.

Elke provincie in Nederland heeft haar eigen BGA-registratie. Hier geldt eveneens de eis van bijzondere eigenschappen die invloed hebben op de wijn. Ook moet minimaal 85% van de druiven voor de wijn uit die provincie komen. Op de kaart hieronder staan alle BOB- en BGA-wijngebieden in Nederland. Ook staat een groot aantal Nederlandse wijngaarden aangegeven. De tekst loopt onder de kaart door.

In totaal waren er volgens het CBS in 2017 92 commerciële wijngaarden in Nederland. Dit is een enorme toename: in 2003 waren er nog maar 30 wijngaarden in ons land. De provincie Gelderland staat bovenaan met 24 wijngaarden, gevolgd door Limburg met 22 en Brabant met 17. In de overige provincies is de andere 30% van de wijngaarden te vinden. In totaal zijn er 157 hectaren voor wijnbouw, dat is gemiddeld 1,7 hectare per bedrijf. Echter geldt voor de meeste Nederlandse wijnboeren dat zij ver onder het gemiddelde zitten.

Het Nederlandse terroir

Bodem Nederlandse wijn Wageningen UniversiteitMet terroir wordt de unieke combinatie van de ligging van de wijngaard met alle aspecten die daarbij komen kijken bedoeld. De grondsoort, het klimaat, de geplante druiven, hoe de wijnranken zijn aangeplant (noord-zuid of oost-west) en de helling zijn allemaal bepalend voor de wijn die van de druiven wordt gemaakt. Nederland heeft een zeeklimaat. Dit houdt in dat we relatief milde winters hebben en relatief milde zomers. Ons land is vlak, met in het zuiden van het land heuvels. In de Randstad zijn er weinig wijngaarden te vinden. In Gelderland liggen de wijngaarden vooral op een bodem van rivierklei (in de Betuwe en in de IJsselvallei) of zandgrond. Met name in de Achterhoek. Deze zandgronden zijn er ook in Overijssel. Hier ligt ook een deel van de IJsselvallei. In Brabant liggen de meeste wijngaarden op zandgronden. Alle wijngaarden buiten Limburg zijn nagenoeg bijna vlak.

Löss; vruchtbare grond in het zuiden van Nederland

De provincie Limburg is heuvelachtiger dan de rest van het land. Hier is buiten zandgronden en kleine hoeveelheden rivierklei rond de rivier de Maas nog een derde grondsoort te vinden: löss. Ook is deze grondsoort te vinden bij het Gelderse ‘wijndorp’ Groesbeek bij Nijmegen. Löss is een zeer vruchtbare bodemsoort die sinds de ijstijd in ons land ligt. Totaal anders dan de minder vruchtbare zandgronden in het noorden. Zandgrond is minder vruchtbaar omdat het water slecht vasthoudt aan het bodemoppervlakte. Voordeel van zandgrond is dat het goed de warmte vasthoudt. Dit kan in het koude Nederland voordelig uitpakken.

Ook zijn er wijngaarden te vinden in het hoge noorden. De wijngaarden in Friesland liggen op een bodem van zeeklei. Gronden van rivier- of zeeklei zijn slecht waterdoorlatend. Hierdoor is het goed vruchtbaar voor granen en knolsoorten zoals aardappels.

De toekomst van wijn uit Nederland

In vergelijking met wijnen uit andere Europese landen is Nederlandse wijn duur. Het werken in de wijngaard kost veel tijd. Arbeid en grond, twee belangrijke factoren, zijn duur in ons land. De nog niet hele grote opbrengsten per hectare en de kleine wijngaarden zijn een uitdaging. Door de toenemende kennis en ervaring zit er potentie in Nederlandse wijnen. Zeker als de gemiddelde temperatuur in ons land stijgt én als de wijnen meer bekendheid krijgen. Dit kan onder meer door het uitbreiden van het aantal BOB-gebieden.

Wijnspijs met Nederlandse wijn

Nederlandse wijn en Nederlands eten? Het kan. Denk bijvoorbeeld aan een johanniter of riesling met asperges van eigen bodem of forel. Een goede combinatie. Maar ook zeker een recept met zuurkool past prima bij deze wijnen. Duitse en Oostenrijkse wijnen passen ook goed bij Aziatisch eten. Hetzelfde geldt voor Nederlandse wijnen. De vaak milde smaak van de Nederlandse witte wijnen past goed bij de Indonesische keuken, met haar kruidige gerechten zoals rendang en babi pangang.

Bronnen

  • CBS (2018, 15 augustus). Wijnbouw in Nederland licht gestegen. Website: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/33/wijnbouw-in-nederland-licht-gestegen
  • Kokshoorn, M (n.d.). Löss, in Geologie van Nederland, Naturalis. Website: https://www.geologievannederland.nl/landschap/landschapsvormen/loss
  • RVO (n.d.). Europese bescherming wijn. Website: https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/agrarische-administratie-en-registratie/wijn-en-olijfolie/wijn/europese-bescherming-wijn
  • Wageningen Universiteit en Research (2017, 4 juli). Bodemgegevens van Nederland. Website: https://www.wur.nl/nl/nieuws/Alle-bodemgegevens-van-Nederland-gratis-als-open-data-beschikbaar.htm

3 gedachten over “Wijnland Nederland: wijn door innovatie en klimaatverandering

  1. […] na de Tweede Wereldoorlog werd er in Limburg aan commerciële wijnbouw gedaan. In ons blog over Nederlandse wijnbouw lees je meer over wijn in […]

  2. Wijngaard maronesse mis ik deze zit in de Noordoostpolder aan de Steenwijkerweg 23 8316 RH in marknesse

  3. Wijngoed Havelte , staat deze er al op?
    Slagdijk 1
    7971 RL Havelte
    http://www.wijngoedhavelte.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *